Go to edited text, glossed text, translation; manuscript transcriptions: Hatton 113, Bodleian 343

CCCC 201: De Temporibus Anticristi


74
Leofan men us is swiðe micel þearf þæt we ware beon · þæs egeslican
timan · þe toweard is · Nu bið swiðe raðe ante cristes tima ·
þæs þe we wenan magon · 7eac fulgeorne witan · 7 þæt bið se ege[s]licesta
ðe æfre gewearð siððan þeos world æres gescapen wæs · he bið
sylf deofol 7 þeah mennisc man geboren · Crist is soð god 7 soð--
mann · 7 ante crist bið soðlice deofol · 7 mann · þurh crist com
eallum midda earde help · 7 frofer · 7 þurh ante crist cymð se
mæsta grire · 7 seo mæste earfoðnes · þe æfre ær on worlde
geworden wearð · 7eal mancyn forwurde forðrihte · gif god
his dagas ne [ge]scirte · Ac god gescirt his dagas for ðara þingan
þe him gecorene syn · 7 he gehealdan habban wile · 7 þeah on þam fæce ·
ðe he bið · he gedeð · swa mycel to yfele · swa næfre ær ne gewearð ·
Æ:lcne man he wile awændan · of rihtan geleafan 7of cristen
dome · 7 bespannan to his unlaran gif he mæg · 7god hit geþafað him
sume hwile · for twam þingum · An is ærest þæt men beoð · þurh
synna · swaforð forwirhte · þæt hi beoð ðæs wel weorðe · þæt
deofol openlice þonne fandige hwa him ful filigan wille ·
Oðer is þæt god wile · þæt þa þe swa gesælige beoð · þæt hi onrihtan
75
geleafan þurhwuniað · 7 þam deofle anrædlice wiðstandað ·
he wile þæt þa beon raðe amerede · 7 geclænsode of synnum · þurh ða
micclan ehtnesse · 7 þurh þone martirdom · þe hi þonne þoliað ·
forðam nis nan man þæt ne sy synful · 7 ælc man sceal sar þolian ·
oððe her oððe elleshwar · be þam þe he þurh synna geearnað ·
7 þi bið seo eht nes þonne þam godum mannum swa stið · forðam þe hi
sculon beon raðe geclænsode 7 amerode · ær se miccla dom cume ·
Ða þe wæron forð ferede for hund gearum · oððe git firnor · wel þa
magon beon [nu] geclænsode · We moton nyde þæt stiðre þolian gif we
clæne beon sculan: þonne se dom cymð · nu we þone fyrst nabbað ·
þe þa hæfdon þe wið foran us wæron · Beþence gehwa hine silfne ·
be þam þe he wille · ne cymð ure æfre ænig to godes rice ær we beon
ælcere synne swa amerede · swa æfre æni gold mæg clænost
amerod wurðan · Leofan men god geþafað þam deofle ante criste ·
þæt he mot ehtan godra manna · forðam þe hi sculon swa ic ær cwæð ·
þurh þa ehtnesse geclænsode · 7 siððan clæne faran to heofo--
nan rice· þa ðe þonne his leasungum gelifað 7 him to gebugað · þam he
birhð her for worlde · 7 þa he weorðað her · Ac hi sculon æfter þam
raðe ecelice for wurðan · 7 aa wunian siððan mid him · on ðare
sweartan helle grunde · Se ge sewenlica deofol wyrcð fela
wundra 7segð þæt he god silfa beo · 7 mid his gedwimerum · mæst
ælcne man beswicð · 7 þa þe he elles beswican ne mæg · þa he wile
neadunga genidan gif he mæg · þæt hi godes ætsacan · 7 him to gebugan ·
Gif hi þonne þæt nellað · þonne sculan hi ehtnessa micle 7 eac earm--
licne deað geþolian · Eala gesælig bið þeah se ðe to þam anræde bið
þæt he forðam ne awacað · ac witodlice þara bið ealles to lyt þe he
ne beswice · oððe þurh his searocræftas · oððe þurh þone
grire þe he on mancyn sett · Ure drihten crist gehælde
fela þara on life þe unhale wæron · 7 se deofol ante crist
gebrocað 7 geuntrumað · þa ðe ær hale wæron · 7 he nænne
gehælan ne mæg · buton he hine ærest awyrde · ac siððan
he þone man gebrocod hæfð · siððan he mæg don swilce he
hine gehæle · gif he geswicð þæs þe ær ðam men to yfele dide ·
he bið eal unwræncaful· þonne beswicð he swiðe fela manna
þurh þæt · þæt gebrocað mænigne man dihlice · 7gehælð eft æt
foran mannum · þar hi on lociað · þonne geseoð hi hwæt he þonne deð ·
7 nitan na hwæt he ær dide · Æ:lc ifel he mæg don · 7 ælc he deð ·
He deð þæt fir cymð ufen on swilce hit of heofonum cume ·
7 he mid þam fela forbærnð · ealswa he ær hwilum iobes æhta
dide · Ac se ðe for ðæs fire se ge him to gebihð · he sceal aa
on helle on ecan bryne wunian · Ne can ic ne næfre
76
æni man oðrum asecgan fore eallum þam egsan þe þurh þone deofol
on worlde gewurðan sceal · þonne age we micele þearfe · þæt we god
ælmihtigne georne biddan · þæt he us gescilde wið þone egsan · 7 us ge
strangige swa his willa sy · 7 micele þearfe agan þa ðe þæs timan
gebidað · þæt hi ware beon · 7 þæt hi gemyndige beon þara þinga · þe deofles
men oft ær þurh drycræft drugon · Fela þinga didon ða geogleras
on egipta lande · þurh drycræft · ongean þæt þe moyses · þurh godes
mihta þar fela wundra worhte · And swa we habbað be manegum
geræd · þe gehwar þurh drycræft · mid deofles fultume men
mistlice dweledan · Betere eac þæt we nu sum to bisne secgan · We magan
fela ymbe swilc reccan · An deofles man was hwilum on rome ·
simon hatte · se geswæncte swiðe þearle · twegen mære godes
þegnas · þæt wæs sanctus petrus 7 sanctus paulus · hi bododon on rome cristend
ærest · ac se deofles man hi gedrehte · 7 þæt folc gelette wundorlice
swiðe · He sæde þæt hit eal leasung wære þæt þa godes þegnas bododan ·
7 he worhte þurh drycræft fela wundra þæt men on locedon · He dide
þæt an æren nædre hi stirede · swilc heo cuca wære · 7 man hæfde
geworht þa on þam dagum on rome anlicnessa · 7 þæt hæðene folc
weorðodon þa heom for godas · þa he gemacode eac þurh drycræft
þæt hi agunnon swilce hi cwice wæron · Ðonne dide petrus þurh godes
mihta betere þyngc · Gehælde mistlice gebrocede men · blinde
7 deafe · 7 dumbe 7 mistlice ge[le]dwelede · 7 þa wearð hit cuð æt nihstan
þam casere · þe þa on ðam dagum romware weold · ealhihi[t] macedon ·
7 mon herede him þearle swiðe · þone simon · letan ða gedwealde men
swilce he se simon godes silfes sunu wære · 7 þa het se casere feccan
þone simon to him · 7 þa ða he him to com · 7 hm æt foran stod · þa ablænde
he þurh deofles cræft swa þæs caseres eagan · 7 þara þe him mid
wæron · þæt him þuhte oðre hwile · swilce he eald geþungen man wære
7swa on mænige wisan he hiwode þurh drycræft fela leasbreda
ða þa se casere eal swilc geseah · þa wende he þæt he godes agen bearn
wære · And se deofles man gealp · þæt he eac swa wære · 7 þæt folc him
to swiðe gelifde þæs · Ða wunnon þa godan godes þegnas swiðe
ongean þæt · 7 sædon þæt he luge · 7 hig eac þurh godes mihta · mid
manegum godum þingum geswutulodon · þæt hi riht hæfdon · 7 þæt hit
ealleas wæs · þæt se þeod loga sæde · Ða æt nihstan cwæð se simon ·
þæt he gecyþan wolde · þæt he gode wære ·He het þa aræran ænne stipel
7 sæðe þæt he þider up stigan wolde · 7 englas hine þar underfon
scoldon · 7 to heofonum ferian · 7 þar eal þæt folc on locode ·
he stah up to ðam stipele · 7 of ðam stipele hof up on lifte · swilce
he wolde wið ðæs heofones weard · þa cliopode se casere 7 cwæð ·
þæt þa swutol wære · þæt hit eal soð wæs þæt he ærsæde ·7 þæt hit eal
77
leasung wære þæt petrus 7 paulus þæt folc mid bregdon · Ða abædon hi
uneaðe þæt hi geþild hæfdon sume hwile · oð þæt man wiste tohwan se--
ende gehwurfe · 7 cliopodan to gode swiðe georne · Hwæt ða sanctus petrus
beseah raðe æfter ðam · up to ðam lyfte 7 cliopode hludre stæmne 7 þus cwæð ·
Ic halsige eow deofles gastas þe þone deofles man geond þa lift feriað ·
7 þur þæt men bepæcað · þæt ge þurh god ælmihtiges bebod hine nu ða
forlætan · þæt he næfre lengc mid his mane · men ne beswice ·
Sona swa he hit gecweden hæfde þa forleton hi hine · 7 he reas niðer
7feol þæt he eal tobærst · Ða wæs swutol godes miht þeah he þæs deofles
gedwild lange ær þafode · Eac we habbað on bocum geræd · þæt fela oðra
deofles manna wide wæron · þe godes þegnas oft þurh deofles cræft
swiðe geswæncton · 7 folc swiðe gedwealdon · ac hit þincð us to langsum
nu to gereccanne · Ge magon þeah be þisum anum gecnawan · þa he
þurh deofol swilcne cræft hæfde ongean swilce godes þegnas
swilce wæs sanctus petrus ·7sanctus paulus · æt hweg hit bið þonne se deofol cymð
þe ana can eal þæt ifel · 7ealle þa drycræftas · þe æfre ænig mann
æfre geleornode · 7 eal he hit cyð þonne openlice · þurh hine silfne ·
þæt he oft ær dide · þurh ða ungesæligan þe his larum filigdon ·
Se silfa deofol þe on helle is · þæt is se þe þonne wyrð on ðam earm--
scapenan men ante criste · 7 bið soðlice ægðer ge deofol ge mann ·
7 he mancynn eal openlice þonne swyðor gedrecð · 7 gedwelað ·
þonne hit æfre ær wurde · We agan ðig swyþe micele þearfe ·
þæt we wið swilcne ege wære beon · 7 eac þa warnian · þe swilc
niton · swilce towerd is · forðam þe hit is near þam timan · þonne
ungelærede men gelyfan willan · Eac ic secge to soðan · þæt deofol
wile ælces mannes geþanc · gif he mæg swiðe gelettan · þæt he hit na
ne understande · þeah hit him man secge · ne hine wið þæt
ne warnige · 7 þurh þæt wurð mæst manna beswicen · forðam
hi ne beoð swa ware · ne swa wel gewarnode ær · swa hi be
þorftan · La hwæt is se man on life buton hine god ælmihtig
gehealde · 7 he ær gewarað þe bet sy · þæt he þonne þurh deofol
beswicen ne wurðe · Uton warnian us 7 geearnian to gode ·
þæt he us scilde swa his willa sy · Uton habban anrædne geleafan ·
7 fæst ræde geþanc to urum drihtene · þonne þeah hit gebirige ·
þæt we þare yrmðe gebidan sculon · 7 on þisum life earfoð sið
adreogan · swa þeah gif we ne awaciað · 7 þurh wuniað on--
rihtan geleafan · 7 ælcne hæðenscipe oferhogiað · god us
forsceawað ece reste · On godes naman ic bidde þæt cristenra
manna gehwilc hine silfne georne beþence ·7 geornlice
to gode gebuge · 7 fram ælcum hæþenscipe ·7 sinnum gecirre ·
7 geearnige þæt he gemanan habban mote on heofona rice ·
78
mid þam þe leofað 7 rixað · a butan ende · amen ·